Cổng thông tin điện tử Sở Ngoại vụ tỉnh Kiên Giang

Tin tức nổi bật

Xem với cỡ chữAA

Bản tin Ngoại giao kinh tế - Vụ tổng hợp kinh tế

(10:15 | 18/08/2020)

VỤ TỔNG HỢP KINH TẾ

   -----------

BẢN TIN NGOẠI GIAO KINH TẾ
(Thứ Ba, ngày 11/8/2020)

***

Tin vắn

  • ADB dự báo kiều hối chuyển về khu vực châu Á Thái Bình Dương sẽ giảm 54,3 tỷ USD trong năm 2020 do Covid-19.
  • Thị phần hàng may mặc Trung Quốc tại Mỹ đã giảm từ 30% năm ngoái xuống 20%, trong khi nhập khẩu từ Việt Nam tăng từ 16% lên 20%.
  • Tỷ lệ thất nghiệp tháng 7 ở Mỹ giảm tháng thứ 3 liên tiếp.
  • Tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong quý II đạt 3,2%, đối lập với mức sụt giảm 6,8% của quý I.
  • Kinh tế Eurozone có dấu hiệu phục hồi trở lại với mức tăng trưởng khiêm tốn trong tháng 7.
  • Nhật Bản và Anh đạt được một số thoả thuận liên quan đến FTA song phương.
  • Singapore giảm dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay do Covid19.
  • World Bank dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam 2020 có thể đạt 2,8%, cao thứ 5 thế giới, và đạt 6,8% vào năm 2021.

Bài phân tích/Tin chuyên sâu

  • Việt Nam cần thúc đẩy động lực tăng trưởng mới để tránh bẫy kinh tế COVID19.

A. KINH TẾ THẾ GIỚI

● Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vừa công bố một nghiên cứu dự báo lượng kiều hối được chuyển về khu vực châu Á-Thái Bình Dương sẽ giảm tới 54,3 tỷ USD trong năm 2020 do tình trạng thất nghiệp trên diện rộng và người lao động nhập cư bị giảm lương. Đây là hậu quả của việc đại dịch COVID-19 kéo dài, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế thế giới. Theo ADB, con số 54,3 tỷ USD tương đương với mức giảm 19,8% so với số liệu của năm 2018. Theo ADB, sự sụt giảm này chủ yếu do lượng kiều hối từ khu vực Trung Đông giảm đến 22,5 tỷ USD, tương đương 41,4% mức giảm toàn khu vực. Theo sau là nước Mỹ với mức giảm tương đương 37,9% toàn khu vực. (TTXVN 9/8)

●  Công ty công nghệ Uber báo cáo thua lỗ 1,8 tỷ USD trong quý II/2020, trong bối cảnh dịch COVID-19 khiến doanh thu của hãng chia sẻ xe này sụt giảm. Uber có trụ sở tại San Francisco cho hay tổng doanh thu đã giảm 29% so với năm ngoái xuống 2,2 tỷ USD giữa bối cảnh doanh thu từ hoạt động giao hàng không đủ để bù đắp sự sụt giảm mạnh tới 75% từ hoạt động gọi xe. Giá cổ phiếu của Uber đã giảm hơn 4% sau khi công bố báo cáo lợi nhuận. Hoạt động chia sẻ xe trên toàn cầu của Uber cũng bị tác động mạnh trong thời gian áp đặt biện pháp phong tỏa, khi lượng đặt xe giảm 75% và doanh thu giảm 67% trong quý II/2020. Hãng này cũng đã rút hoạt động tại một số thị trường trong đó có Áo, Séc, Ai Cập, Honduras, Ấn Độ, Saudi Arabia, Hàn Quốc, Peru, Romania, UAE, Ukraine và Uruguay. (Reuters 7/8).

1. Mỹ

● Theo tờ Bưu điện Hoa Nam buổi sáng, thị phần của hàng may mặc Trung Quốc tại thị trường Mỹ giảm trong năm vừa qua, trong khi thị phần của hàng hoá may mặc nhập khẩu từ Việt Nam lại tăng. Cụ thể, thị phần hàng may mặc nhập khẩu từ Trung Quốc giảm từ 30% (năm 2019) xuống 20% (2020) trong khi thị phần của hàng may mặc nhập khẩu từ Việt Nam tăng từ 16% (2019) lên 20% (2020). Nguyên nhân được cho là gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc, chiến tranh thương mại và Covid-19 khiến thị phần của hàng hoá may mặc Trung Quốc tại Trung Quốc giảm trong 1 năm qua. Kết quả điều tra của Hiệp hội thời trang Mỹ cho thấy, 29% doanh nghiệp được hỏi cho biết họ nhập khẩu nhiều hơn từ Việt Nam so với Trung Quốc, tỷ lệ này năm 2019 là 25% (SMCP 8/8).

● Ngày 8/8, Tổng thống Donald Trump đã ký các sắc lệnh hành pháp mở rộng gói hỗ trợ tài chính cho người dân chịu ảnh hưởng vì đại dịch Covid-19 trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa lưỡng đảng trong 2 tuần qua chưa đạt được đồng thuận về dự luật ngân sách mới cứu trợ Covid-19. Theo đó, các lãnh đạo đảng Cộng hòa ở Thượng viện muốn xúc tiến gói cứu trợ mới với ngân sách khoảng 1.000 tỉ USD. Trong khi đó, Hạ viện do đảng Dân chủ kiểm soát đề xuất gói ngân sách ứng phó Covid-19 lên đến 3.000 tỉ USD, Một trong các sắc lệnh của Tổng thống Trump hứa hẹn người dân Mỹ sẽ nhận được trợ cấp thất nghiệp 400 USD/tuần, thấp hơn mức 600 USD/tuần vốn được hỗ trợ trong gói giải cứu kinh tế được quốc hội thông qua và sắp hết hạn. Các sắc lệnh của ông Trump có khả năng sẽ phải đối diện với những thách thức pháp lý và không thể thực thi do Quốc hội mới là cơ quan nắm quyền chi tiêu cấp liên bang chứ không phải là Tổng thống (Washington Post, BBC, 8/8).

● Trong một bài báo đăng trên tờ New York Times, Chủ tịch FED chi nhánh Minneapolis, Neel Kashkari và giáo sư Michael T. Osterholm,Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Chính sách về Bệnh Truyền nhiễm tại Đại học Minnesota, nhận định rằng  lệnh đóng cửa vào tháng 3 không được thực hiện nghiêm ngặt đã dẫn đến việc Mỹ tụt hậu, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao, kinh tế chậm phục hồi hơn so với các quốc gia triển khai một cách toàn diện và khắt khe hơn ngay khi dịch bệnh Covid-19 bùng phát. Cả hai cho rằng chính phủ cần ban hành và thực hiện các quy định nghiêm ngặt hơn nữa nếu muốn đánh bại Covid-19; và đề xuất chính phủ nên ban hành lệnh tạm trú tại chỗ cho tất cả mọi người trừ những người lao động thực sự cần thiết trong sáu tuần (New York Times, 8/8).

● Sau 2 tháng số liệu việc làm tăng kỷ lục, số lượng việc làm mới được tạo ra tại Mỹ vào tháng 7 đã dần chậm lại nhưng vẫn cao hơn ước tính của các chuyên gia. Theo số liệu Bộ Lao động Mỹ mới công bố, tỷ lệ thất nghiệp đã giảm tháng thứ 3 liên tiếp từ mức 11,1% xuống còn 10,2% trong tháng 7. Số lượng việc làm phi nông nghiệp tăng  gần 1,8 triệu trong tháng 7 (CNBC, 7/8).

2. Trung Quốc

● Các chỉ số giữa năm cho thấy kinh tế Trung Quốc đã vượt qua giai đoạn suy giảm do Covid-19 và phục hồi mạnh mẽ trong quý II, và các chuyên gia cho rằng quá trình phục hồi chữ V của nước này mới chỉ bắt đầu. Tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong quý II đạt 3,2%, đối lập với mức sụt giảm 6,8% của quý I. Dữ liệu gần đây cho thấy chỉ số quản lý thu mua (PMI) trong khu vực sản xuất của Trung Quốc đã tăng từ 50,9 trong tháng 6 lên 51,1 trong tháng 7, là tháng thứ năm tăng trưởng liên tiếp, cho thấy niềm tin vào thị trường đã tăng lên đáng kể. (Xinhuanet 9/8).

● Trung Quốc sẽ tiếp tục triển khai phần mình về thỏa thuận thương mại giai đoạn một với Hoa Kỳ và sẽ thực hiện đầy đủ các cam kết tài chính bất chấp tình hình quan hệ song phương xấu đi giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, Tân hoa xã dẫn lời Dịch Cương, Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc hôm 9/8. Đại diện thương mại Robert Lighthizer và Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin dự kiến sẽ có cuộc họp video trực tuyến với Phó Thủ tướng Lưu Hạc trong tuần này để đánh giá việc thực hiện thỏa thuận. Lập trường tiếp tục thực hiện thỏa thuận là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đang nỗ lực giữ quan hệ song phương không lún sâu hơn nữa vào thế đối đầu trực tiếp. (SMCP 10/8).

● Kinh tế Trung Quốc có dấu hiệu tăng tốc trong tháng 7 khi xuất khẩu đạt mức tăng cao nhất từ đầu năm, trong khi nhập khẩu một số nguyên vật liệu cũng đạt mức kỷ lực, qua đó tăng thêm hy vọng vào một sự phục hồi bền vững trong thời gian tới. Tuy nhiên quá trình hồi phục vẫn nhiều rủi ro do tình hình dịch bệnh và phong tỏa ở các nước tiếp tục phức tạp. Bức tranh tiêu dùng trong nước vẫn khá u ám do tình trạng thất nghiệp và quan ngại về làn sóng dịch thứ hai. Tuy nhiên trên thực tế xuất khẩu của nước này lại không bị ảnh hưởng nghiêm trọng như một số chuyên gia dự báo, trong khi những dấu hiệu ổn định của kinh tế trong nước đã làm giảm tính cấp bách của việc bổ sung gói kích thích kinh tế. (Reuters ngày 7/8).

● Nhằm nâng cao tính tự chủ trong dài hạn, chính phủ Trung Quốc vừa công bố một loạt chính sách hỗ trợ các nhà sản xuất bán dẫn trong nước. Tuy nhiên, giới chuyên gia quan ngại những chính sách này có thể dẫn đến hao phí nguồn lực và dư thừa năng lực sản xuất. Hiện Trung Quốc đã có hơn 45.000 doanh nghiệp liên quan đến ngành sản xuất bán dẫn, và số doanh nghiệp mới đăng ký trong quý II/2020 đã tăng 200% so với năm ngoái. Tuy nhiên đa số tập trung vào sản phẩm có công nghệ cũ, vì đầu tư thấp nhưng vẫn đủ tiêu chuẩn hưởng ưu đãi. Hệ quả là Trung Quốc sẽ tiếp tục lệ thuộc vào nhập khẩu bộ vi xử lý cao cấp trong nhiều năm tới. (SMCP 10/8).

3. Châu Âu

● Số lượng thống kê từ Bộ Kinh tế Đức cho thấy số lượng đơn hàng tháng 6 tăng 27,9% so với tháng 5, tuy nhiên vẫn giảm 11,3% so với cùng kỳ năm 2019. Trước đó, số lượng đơn hàng trong tháng 5 tăng 10,5% so với tháng 4. Tháng 3 và tháng 4 chứng kiến sự sụt giảm lớn khi nhiều nền kinh tế lớn gần như đóng băng do Covid-19. Bộ Kinh tế cho biết số lượng đơn hàng đã đạt khoảng 90,7% so với quý IV/2019 và cho thấy những cải thiện trong ngành công nghiệp. Tuy nhiên, Bộ Kinh tế  cũng cho rằng số đơn hàng từ nước ngoài vẫn thấp hơn so với từ trong nước, và đó là lý do quá trình phục hồi dự kiến sẽ diễn ra chậm hơn (Tageschau, 6/8).

● Ngày 29/7, nhà phân tích kinh tế Henrik Mitelman có bài bình luận trên báo Thời báo Tài chính (DI) của Thụy Điển cho biết tình hình kinh tế nước này đang khả quan hơn so với thế giới, chủ yếu là do cuộc chiến chống dịch Covid-19 tự do hơn. Theo Cơ quan Thống kê Thụy Điển (SCB), doanh số bán lẻ tháng 6 tăng 3,5%/năm, thặng dư thương mại ròng của Thụy Điển trong tháng 6/2020 đạt 4,9 tỷ SEK so với 1,6 tỷ SEK cùng kì năm 2019. Hầu hết người Thụy Điển tới nay đều hy vọng hầu hết mọi thứ sẽ trở lại bình thường vào mùa thu; và rằng nửa triệu lao động "tự nguyện" mất việc làm theo giờ hoặc giảm nhân lực (khoảng 80.000 người) sẽ 100% được chào đón trở lại làm việc và 92.000 người đã được thông báo nghỉ việc từ tháng 3 sẽ không bị nghỉ việc. Nếu không có hy vọng này, chúng ta sẽ không bao giờ thấy sự lạc quan trong thị trường bất động sản hay sự gia tăng trong thương mại. (ĐSQVN tại Thụy Điển, 29/7)

● Hoạt động kinh doanh tại Khu vực đồng Euro (Eurozone) đã phục hồi trở lại với mức tăng trưởng khiêm tốn trong tháng 7, khi một số biện pháp phong tỏa được áp đặt trước đó nhằm ngăn chặn sự lây lan của dịch COVID-19 được dỡ bỏ, song đà phục hồi của lĩnh vực dịch vụ không mạnh như dự kiến. Theo IHS Markit, chỉ số nhà quản lý mua hàng (PMI), một trong những chỉ số về sức khỏe của kinh tế Eurozone, đã tăng từ 48,5 trong tháng 6 lên 54,9 trong tháng 7. Trong Quý II/2020, kinh tế Eurozone đã giảm kỷ lục 12,1%. Tuy nhiên, một cuộc thăm dò ý kiến do hãng tin Reuters thực hiện dự đoán nền kinh tế của khu vực này sẽ tăng trưởng 8,1% trong quý III/2020, khi một số hoạt động của doanh nghiệp trở lại bình thường. Chris Williamson, nhà kinh tế thuộc IHS Markit, nhận định Pháp và Đức chứng kiến mức tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi Tây Ban Nha và Italy cũng cho thấy sự hồi phục khi các biện pháp ngăn chặn COVID-19 tiếp tục được nới lỏng. Nhu cầu tổng thể gia tăng và lòng tin được cải thiện, song các doanh nghiệp vẫn cắt giảm mạnh nhân công với chỉ số việc làm đứng ở mức 46,5. Thêm vào đó, dù các nhà quản lý mua hàng lạc quan hơn về năm tới, chỉ số kỳ vọng đối với lĩnh vực kinh doanh dịch vụ vẫn dưới mức trung bình dài hạn (TTXVN, 5/8).

4. Nhật Bản và Hàn Quốc

● Nhật Bản: (i) Theo thông tin Chính phủ, dân số Nhật Bản giảm 11 năm liên tiếp, năm 2019 đạt mức thấp kỷ lục kể từ năm 1968, giảm 505.046 so với năm 2018 xuống còn 124,27 triệu người. Trong đó, chỉ 59,3% dân số năm trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi), tỉ lệ thấp nhất từ trước đến nay (Nikkei Asia Review, 6/8); (ii) Ngày 7/8, Ngoại trưởng Nhật Bản Motegi Toshimitsu và Bộ trưởng Thương mại Anh Liz Truss đã đã nhất trí về các yếu tố quan trọng trong thoả thuận thương mại song phương. Hai bên đạt thoả thuận đáng kể về thuế quan đối với hầu hết các sản phẩm công nghiệp. Thuế ô tô, sản phẩm chiếm nhiều nhất trong xuất khẩu của Nhật Bản sang Anh, sẽ được giảm theo từng giai đoạn và sẽ được xoá bỏ hoàn toàn vào năm 2026. Hai nước hy vọng thoả thuận sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1 năm sau. Giai đoạn chuyển giao để Anh rút khỏi Liên minh châu Âu (EU) sẽ kết thúc vào cuối năm nay (NHK, 8/8).

● Hàn Quốc: (i) Theo Cơ quan Xúc tiến đầu tư – thương mại Hàn Quốc (KOTRA) ngày 9/8 cho thấy Hàn Quốc phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại nhất từ trước đến nay trong giai đoạn từ tháng 1-6/2020, giữa lúc đại dịch Covid-19 bùng phát trở lại. Các rào cản thương mại đối với Hàn quốc gia tăng đều từ mức 117 trường hợp trong năm 2011 đến 210 trường hợp trong năm 2019, và tăng lên đến 226 trường hợp trong nửa đầu năm 2020. Trong đó, 73% là quy định về thuế chống bán phá giá, 23% là các biện pháp tự vệ, 4% là thuế đối kháng (Yonhap News, 09/8); (ii) Viện Phát triển Hàn Quốc (KDI) cho biết nền kinh tế Hàn Quốc đang có dấu hiệu hồi phục. Kim ngạch xuất khẩu tháng 7 giảm 7% so với cùng kỳ nhưng tốc độ giảm đã chậm lại rất nhiều do việc mở cửa lại nền kinh tế của Hàn Quốc. Các chuyên gia kinh tế Hàn Quốc kỳ vọng nền kinh tế nước này sẽ chỉ suy giảm 0,9% trong năm nay, ít hơn 0,6% so với khảo sát hồi tháng 4 (Yonhap News, 09/8); (iii) Xuất khẩu của Hàn Quốc trong 10 ngày đầu tháng 8 đã giảm 24% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo Tổng cục Hải quan Hàn Quốc, giá trị xuất khẩu từ ngày 1-10 tháng 8 đạt 8,7 tỷ USD, giảm từ 11,4 tỷ USD cùng kỳ năm 2019. Trong khi đó, giá trị nhập khẩu đã giảm 24% còn 10,6 tỷ USD (Yonhap News, 11/8).

5. ASEAN và các nền kinh tế mới nổi

● Bà Rachada Dhnadirek, Phó phát ngôn của Chính phủ Thái Lan cho biết Bộ Lao động cho phép hơn 500.000 lao động nước ngoài có giấy tờ hợp pháp được tiếp tục ở lại làm việc cho đến cuối tháng 3/2022. Việc thông qua này được thực hiện theo hướng dẫn mới của Chính phủ về quản lý lao động di cư từ Campuchia, Lào và Myanmar trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Các hướng dẫn của Bộ Lao động nhằm mục đích đảm bảo nước này vẫn duy trì được lực lượng lao động cần thiết để ổn định nền kinh tế, nhưng cũng giảm bớt rủi ro lây nhiễm Covid-19 từ các công dân nước ngoài (Bangkok Post, 5/8).

● Quốc hội Myanmar đã phê chuẩn khoản vay 483,8 triệu USD (khoảng 660 tỷ Kyats) từ ABD cho dự án phát triển đường cao tốc nối Bago-Thanlyn đến đặc khu kinh tế Thilawa, đường vành đai ngoài của Yangon, sân bay quốc tế Hanthawaddy và đường cao tốc Yangon-Mandalay. Dự án này là một phần trong dự án hành lang kinh tế Đông Tây (EWEC). Dự án sẽ kết nối cảng Đà Nẵng của Việt Nam với cảng Thilawa Myanmar và đi qua ba nước Lào, Campuchia, Thái Lan. Dự kiến, dự án sẽ được thực hiện từ năm 2021 và hoàn thiện vào năm 2027 (ĐSQVN tại Myanmar, 5/8).

  • Bộ Công Thương Singapore điều chỉnh dự báo tăng trưởng kinh tế năm từ âm 4-7% xuống còn âm 5-7% do tác động kéo dài của dịch Covid19 đối với doanh nghiệp nước này. GDP quý II/2020 giảm 13,2% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn dự đoán giảm 12,6% trước đó. Số liệu cho thấy kinh tế nước này đang trong thời kỳ suy thoái kỹ thuật (Reuters, Nikkei, 11/8).

B. KINH TẾ VIỆT NAM

● Theo báo cáo mới của Ngân hàng thế giới (WB), tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam năm 2020 sẽ cao thứ 5 thế giới. Tăng trưởng kinh tế của Việt Nam có thể đạt 2,8% trong năm 2020 và 6,8% vào năm 2021. Trong trường hợp tình hình bên ngoài kém thuận lợi, kinh tế của Việt Nam sẽ tăng trưởng 1,5% trong năm 2020 và 4,5% vào năm 2021. WB đưa ra 3 khuyến nghị giúp Việt Nam khôi phục tăng trưởng kinh tế trong thời gian sớm nhất: (i) từng bước dỡ bỏ các hạn chế trên các sàn giao dịch quốc tế; (ii) đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư công để tăng nhu cầu trong nước; (iii) đẩy mạnh hỗ trợ khu vực tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp thuộc những ngành nghề bị ảnh hưởng nghiêm trọng do dịch bệnh như du lịch, chế biến xuất khẩu... Ngoài ra, Việt Nam nên nắm bắt các cơ hội kinh tế mà dịch Covid-19 đem lại khi các nước trên thế giới “không thể tiếp xúc” trực tiếp với nhau, để thúc đẩy phát triển nhanh các lĩnh vực như thanh toán bằng kỹ thuật số, giáo dục trực tuyến, chữa bệnh từ xa… (ĐSQVN tại Bắc Kinh, 6/8).

● Trong 7 tháng qua, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông lâm thủy sản đạt 22,3 tỷ USD (giảm 2,8% so với cùng kỳ). Dù vậy, thặng dư thương mại nông sản lại lên tới 5,2 tỷ USD (tăng hơn 3,8% so cùng kỳ năm 2019). Bộ NN&PTNT đánh giá, nếu cố gắng cao và không có biến động lớn của tình hình thế giới, khả năng ngành nông nghiệp sẽ đạt được kế hoạch xuất khẩu trên 40 tỷ USD. Với dự kiến bối cảnh trong nước và quốc tế, những khó khăn thách thức trong thời gian tới, Bộ NN&PTNT dự kiến tăng trưởng toàn ngành phấn đấu đạt 2,6 - 3%, trong đó, nông nghiệp tăng 2,85%; thủy sản tăng 3,0%; lâm nghiệp tăng 2,57%. Phấn đấu tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2020 khoảng 41 tỷ USD. (Kinhtedothi.vn, 7/8)

● Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 115/NQ-CP ngày 06/8/2020 về các giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ. Mục tiêu đến năm 2030, sản phẩm công nghiệp hỗ trợ đáp ứng 70% nhu cầu cho sản xuất, tiêu dùng trong nội địa, chiếm khoảng 14% giá trị sản xuất công nghiệp, có khoảng 2.000 doanh nghiệp đủ năng lực cung ứng trực tiếp cho các doanh nghiệp lắp ráp và tập đoàn đa quốc gia trên lãnh thổ Việt Nam. Cụ thể, Nghị quyết đặt ra mục tiêu cụ thể cho 03 lĩnh vực, gồm: lĩnh vực linh kiện phụ tùng; Lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ ngành dệt may - da giày; Lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ cho công nghiệp công nghệ cao. Để đạt được mục tiêu, Chính phủ đã đề ra 7 giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ gồm: hoàn thiện cơ chế, chính sách; Đảm bảo và huy động hiệu quả nguồn lực phát triển công nghiệp hỗ trợ; Giải pháp về tài chính, tín dụng; Phát triển chuỗi giá trị trong nước; Phát triển và bảo vệ thị trường; Nâng cao năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ; Thông tin truyền thông, thống kê và cơ sở dữ liệu (baochinhphu.vn, 10/8).

C. BÀI PHÂN TÍCH/TIN CHUYÊN SÂU

Việt Nam cần thúc đẩy động lực tăng trưởng mới để tránh bẫy kinh tế COVID-19 (World Bank, 04/8)

Dù Việt Nam đã và đang kiểm soát tốt đại dịch COVID-19 nhưng nền kinh tế cũng không tránh khỏi bị tổn thương trong những tháng gần đây. GDP Việt Nam vẫn tăng trưởng ở mức 0,4% trong quý 2 (là ngoại lệ trên thế giới ở thời điểm này), nhưng đó vẫn là kết quả thấp nhất được trong 35 năm qua. Nếu xét về vấn đề việc làm và thu nhập thì tác động của cú sốc COVID-19 có thể còn lớn hơn. Theo ước tính, trên 30 triệu người lao động Việt Nam, tương đương khoảng một nửa lực lượng lao động, bị ảnh hưởng vào lúc giãn cách cao điểm trong tháng 4 vừa qua. Bộ LĐTB&XH cho biết tỷ lệ thất nghiệp thành thị tăng 33% trong quý 2, còn thu nhập bình quân của người lao động tính theo mức trung vị giảm 5%.

Trong thời gian tới, nền kinh tế vẫn có khả năng bị tổn thương với những đợt sóng lây nhiễm virus corona mới, và kể cả không có thì vẫn có thể bị kẹt trong “Bẫy kinh tế COVID-19”. Các chuyên gia WB cho rằng kinh tế Việt Nam sẽ không thể phụ thuộc hoàn toàn vào hai động lực tăng trưởng truyền thống - là sức cầu ngoài nước và tiêu dùng của tư nhân. Do những bất định trong nước và trên quốc tế, các hộ gia đình với tâm lý ngại rủi ro sẽ tự giới hạn các kế hoạch đầu tư và tiêu dùng của họ. Chẳng hạn, ngành du lịch sẽ mất đi 20 triệu du khách quốc tế dự kiến sẽ đến với Việt Nam trong năm 2020. Ngành công nghiệp chế tạo chế biến cho xuất khẩu - nguồn việc làm quan trọng ở thành thị - phải đối mặt với tình trạng các đơn hàng nước ngoài tiếp tục giảm. Xuất khẩu các mặt hàng chế tạo và chế biến đã suy giảm trong sáu tháng qua, trừ linh kiện máy tính là ngoại lệ đáng ghi nhận, và xu hướng đi xuống vẫn tăng trong những tháng gần đây.

Theo các chuyên gia của WB, Việt Nam có khả năng thoát khỏi bẫy kinh tế của COVID-19 nhờ hai lý do:

Một là, Chính phủ đã tích lũy được dư địa tài khóa đủ để triển khai một gói kích thích tài khóa ấn tượng. Đến cuối năm 2019, tỷ lệ nợ công trên GDP giảm được khoảng 7% GDP so với 2016, ngoài ra chính quyền đã tích lũy được một lượng tồn ngân đáng kể, qua đó nâng tổng cầu trong ngắn hạn cũng như tổng cung trong dài hạn bằng cách chi tiêu nhiều hơn và tốt hơn. Tất nhiên, công cụ này phải được sử dụng một cách cẩn trọng, để đảm bảo bền vững nợ và tài khóa trong tương lai; cũng cần cải thiện được hiệu quả phân bổ và tài chính của chi tiêu công. Tác động tích cực của gói kích thích tài khóa chỉ có thể được tối đa hóa nếu các cấp có thẩm quyền có khả năng lựa chọn những dự án đem lại tác động số nhân lớn nhất cho việc làm và cho toàn bộ nền kinh tế. Bên cạnh đó, để tiếp tục kích cầu, động thái chính sách tài khóa cũng cần hỗ trợ khéo léo cho khu vực tư nhân, bao gồm cả các hộ kinh doanh cá thể, thông qua kết hợp giữa giãn thuế và hỗ trợ tài chính.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện chính sách của Việt Nam chưa đồng đều ở các khía cạnh nêu trên. WB cho rằng mặc dù gói kích thích tài khóa có thể thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam trong ngắn hạn, nhưng để quay lại quỹ đạo tăng trưởng bao trùm và bền vững như trước khi có khủng hoảng thì Việt Nam cần nỗ lực nhiều hơn nữa.

Hai là, nhờ may mắn sớm thoát khỏi quỹ đạo dịch bệnh trong cuộc chiến chống COVID-19, Việt Nam có thể nâng tầm dấu ấn của mình trên nền kinh tế thế giới thông qua thu hút các doanh nghiệp nước ngoài đang tìm cách đa dạng hóa hoạt động và giảm thiểu rủi ro với các cú sốc tương lai. Việt Nam cũng có thể đa dạng hóa thương mại bằng cách xây dựng liên minh kinh tế với các quốc gia khác có tỉ lệ lây nhiễm COVID-19 thấp và thông qua xuất khẩu gạo (và nông phẩm khác) đến ngày càng nhiều quốc gia đang phải đối mặt với nguy cơ mất an ninh lương thực. Nhìn từ trong nước, Việt Nam có thể đẩy nhanh tiến độ phát triển các dịch vụ không đòi hỏi tiếp xúc trực tiếp như học tập trực tuyến, thương mại điện tử, chính phủ điện tử, khám chữa bệnh từ xa; đồng thời tiếp tục triển khai hệ thống thanh toán số. Bước đi như vậy không chỉ giúp đáng ứng nhu cầu ngày càng tăng về dịch vụ có chất lượng của tầng lớp trung lưu mới nổi mà còn cải thiện được năng lực cạnh tranh của quốc gia nhờ giảm chi phí giao dịch cho cả khu vực công và tư nhân. 

Việc thoát khỏi bẫy kinh tế của COVID-19 lúc này là ưu tiên của Việt Nam cũng như của nhiều quốc gia trong những tháng tới. Các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam đã có cơ hội đi trước, qua đó không chỉ giúp nền kinh tế thích nghi với thực trạng mới mà còn có thể truyền lửa cho chính phủ các nước khác trong thời gian tới khi họ phải nỗ lực xác định xem trạng thái bình thường mới sẽ ra sao trong thế giới hậu đại dịch./.

 Trích Bản tin Ngoại giao kinh tế - Vụ tổng hợp kinh tế